Uzm. Dr. Tahsin Özenmiş Yazdı: Hz. Cibril (A.S) ile Çocuğun Omuz Omuza Dinlediği Ders: Vahyin Kapsayıcılığı

"Kâinatı bir kitap gibi sayfa sayfa okuyan Kur’an’ın evrensel irşad metodu, herkesi aynı ders sofrasında buluşturarak vahdaniyeti ilan ediyor."

Varlık, keşfedilmeyi bekleyen devasa bir kütüphane; insan ise bu kütüphanenin rafları arasında hakikati arayan bir seyyah... Ancak bu uçsuz bucaksız kâinat kitabını, harflerin içinde boğulmadan ve satırların nizamını karıştırmadan okuyabilmek için, kalem sahibinin bizzat kendisine kulak vermek elzemdir. Kur’an-ı Kerim; bir ucuyla beşerin en saf çocuksu idrakine dokunan, diğer ucuyla melekûtun ve dehanın sınırlarını zorlayan muazzam bir irşad genişliğine sahiptir. O, kâinatı bir saat gibi avucunda tutup nizamını tarif eden öyle külli bir nazardır ki, en derin felsefi düğümleri çözmekle kalmaz, aynı zamanda kalbin en yalın imanına da arşın kapılarını aralar. ​Bilgi hiyerarşisinin keskin çizgilerle ayrıldığı, ihtisaslaşmanın insanları farklı kompartımanlara hapsettiği bir çağda yaşıyoruz. Ancak öyle bir hitap düşünün ki; pedagojik sınırları, entelektüel bariyerleri ve zamanın mukayyet kayıtlarını aynı anda aşabilsin.  Bediüzzaman Said Nursi’nin Mektubat isimli eserinde ifade ettiği o muazzam hakikat, Kur’an-ı Hakim’in "mertebe-i irşad"ındaki mucizevi kuşatıcılığı gözler önüne serer: "Kur'anın mertebe-i irşadında öyle bir genişlik var ki; bir tek dersinde, Hazret-i Cibril (A.S.), bir tıfl-ı nevresîde (yeni yetişmiş çocuk)  ile omuz omuza o dersi dinler, hisselerini alırlar. Ve İbn-i Sina gibi en dâhî feylesof, en âmi bir ehl-i kıraatla diz dize aynı dersi okurlar, derslerini alırlar. Hattâ bazan olur ki; o âmi adam, kuvvet ve safvet-i iman cihetiyle, İbn-i Sina'dan daha ziyade istifade eder.    Hem Kur'anın içinde öyle bir göz var ki; bütün kâinatı görür, ihata eder ve bir kitabın sahifeleri gibi kâinatı göz önünde tutar, tabakatını ve âlemlerini beyan eder. Bir saatin san'atkârı nasıl saatini çevirir, açar, gösterir, tarif eder; Kur'an dahi, elinde kâinatı tutmuş öyle yapıyor. İşte şöyle bir Kur'an-ı Azîmüşşan'dır ki فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ der, vahdaniyeti ilân eder." ​​Bu pasajda vurgulanan ilk dikkat çekici nokta, Kur’an’ın muhatap kitlesindeki dikey genişliktir. Vahyin taşıyıcısı Hz. Cebrail ile henüz hayatın başında olan bir çocuğun (tıfl-ı nevresîde) aynı dersten hisse alması, ilahi kelamın katmanlı yapısını ifade eder. Kur’an’ın derinliği sayesinde en basit algı düzeyinden en kompleks metafizik idrake kadar her seviyeye aynı anda "manevi rızık" sunabilmektedir. ​İbn-i Sina gibi rasyonalitenin zirvesindeki bir deha ile sade bir mü'minin aynı safta diz çökmesi, Kur’anın entelektüel kibri kıran ve kalbi samimiyeti merkeze alan üslubunun sonucudur. Burada "safvet-i iman" (imanın saflığı) vurgusu oldukça kritiktir. Zira bazen zihni labirentlerde kaybolan bir feylesofun ulaşamadığı duruluğa, teslimiyetin sadeliğiyle ulaşan "âmi" bir kulun daha fazla istifade etmesi, marifetin sadece zihni bir süreç değil, aynı zamanda kalbi bir duyuş olduğunu kanıtlar. ​​Metnin ikinci kısmında karşımıza çıkan "saatin san'atkârı" benzetmesi, Kur’an’ın ontolojik otoritesini tanımlar. Kâinatı bir kitap gibi sayfa sayfa çeviren, atomdan galaksilere kadar her tabakayı avucunun içindeymişçesine tarif eden bu üslup, Kelamın sahibinin aynı zamanda maddenin de sahibi olduğunu gösterir. ​Fen bilimlerinin parçalara ayırarak anlamaya çalıştığı kâinat, Kur’an’ın nazarında bir bütün olarak "Lâ ilâhe illallâh" hakikatine hizmet eden bir sergidir. Kur’an; kâinatın içindeki bir parça değil, kâinatı elinde tutan bir rehberdir. O, varlığı dışarıdan bir gözlemci gibi değil, bizzat onu tasarlayan bir "Usta'nın Kelamı" olarak izah eder. ​​Sonuç olarak Kur’an; sadece  geçmişte yaşanan ibretlik  kıssaları sonraki insanlara ders alması için  anlatan bir metin değil, her an tazelenen, her seviyeye hitap eden ve bütün kozmosu bir bütünlük içerisinde açıklayan kelâm-ı ezelîdir. O’nun irşadı altındaki genişlik, beşeri hiçbir sistemin ulaşamayacağı bir kapsayıcılığa sahiptir. Zihnimizdeki İbn-i Sina’yı, kalbimizdeki o saf "âmi" adamla birleştirebildiğimiz ölçüde, Kur’an’ın kâinatı kuşatan o büyük gözünden bir nebze de olsa bakabilmemiz mümkün olacaktır.