Eğitimci Mehmet Dal Yazdı: İsyanın Ahlakı ve Maarifin Dâvası: Nurettin Topçu’dan Bize Kalanlar

Bugünün dünyasında, toplumsal karmaşanın ve bireysel arayışların pençesinde debelenirken, geçmişten gelen güçlü seslerin rehberliğine ne kadar da muhtacız. İşte bu seslerden biri, düşünce dünyamızın mümtaz şahsiyetlerinden Nurettin Topçu’ya ait. Bu iki önemli başucu eseri, “İsyan Ahlakı” ve “Türkiye’nin Maarif Dâvası” adlı kitapları, zihnimize sadece bir okuma ziyafeti değil, aynı zamanda derin bir tefekkür yolculuğu sunmaktadır.

Nurettin Topçu, “Türkiye’nin Maarif Dâvası” adlı eserinde, milletin bünyesindeki inkılapların mektepte başladığını ve her milletin kendine özgü bir mektebi olması gerektiğini savunur. Ona göre, milli mektep, bir milletin zihniyetini, örflerini, metotlarını, müfredatını, terbiye prensiplerini ve hatta mimarisini yansıtır. Topçu, bir zamanlar medreselerin bu işlevi gördüğünü, ancak zamanla milletin ruhu ve toplumsal gelişimi takip edemez hale geldiğini belirtir. Batı’da gelişen düşünceyi kendi âlemimizde sürdüremememiz, hakikat aşkının yerine parça bilme hevesinin geçmesine neden olmuştur. ​Topçu’ya göre, “hakka götüren yol diye kendini hakikata adamak, gerçek mektebin yoludur.” Hakikat aşkına sahip insanların, bu aşkı cemiyet içinde en yüksek ve saygıdeğer yere taşıması gerektiğini vurgular. Eğer hakikat tutkusu, toplumda büyük bir hareket haline gelmezse, milli mektebin gerçek varlığından söz edilemez. Bu tespitler, günümüz eğitim sistemimiz için de önemli bir yol göstericidir. ​Nurettin Topçu, “İsyan Ahlakı” eserinde ise daha geniş bir felsefi duruş sergiler. O, hem aşırı uysallığa hem de anarşizme karşı çıkar. Toplumsal gerçekliği her şeyin üstünde tutan sosyolojizme ve bencil ferdiyetçiliğe de karşıdır. Topçu’ya göre, bütün iradeleri aynı şekilde belirleyen bir irade karşısındaki uysallık kabul edilebilir. ​Topçu, insanlığın selametini, tarihin ve insanlığın var oluş sebeplerini bulacakları bir mutlak’a bağlanmakta görür. Ona göre, insan, kendi varlığını değil, kendisini bir “insanlık” olarak düşünmeli, kendi gayesini sonsuza dek ulaşılacak bir ideal olarak görmelidir. ​Ferdin boyun eğmek zorunda kaldığı baskı unsurunu, Topçu, toplumun zorbalık ve zulme kanat germesi olarak değerlendirir. Bu durum, bireyin iradi güçlerini öldürür. Oysa Topçu’ya göre toplum, ferdin merhamet ve isyanın esiri olan idealine, yani merhametli ve isyankar bir duruşa sahip olmasına imkan tanımalıdır. ​İnsanların toplumsal yaşamdaki etkinliği, gerçek anlamda toplumun ve medeniyetin yaratıcısıdır. Topçu, bu yaratıcılıkla her bir bireyin, gücü nispetinde birer âsi, yani ahlaklı bir varlık haline geldiğini belirtir. Tüm insanlığın selameti, bu ahlaki inançların yayılmasıyla mümkündür. ​Nurettin Topçu, sadece bir düşünür değil, aynı zamanda bir eylem adamıdır. Onun felsefesi, pasif bir kabullenişin değil, haksızlığa ve adaletsizliğe karşı “isyan” etmenin ahlaki bir vazife olduğunu öğretir. Bu isyan, yıkıcı bir başkaldırıdan ziyade, daha iyiye, daha doğruya ve daha hakikate ulaşma çabasıdır. Maarif davası ise, bu isyanın tohumlarının ekileceği bereketli toprağı ifade eder. ​Bugün, Topçu’nun bıraktığı bu mirası yeniden okumak, sadece geçmişi anlamak değil, aynı zamanda geleceğe yön verecek sağlam bir duruş sergilemek için elzemdir. Onun “İsyan Ahlakı” ve “Türkiye’nin Maarif Dâvası” eserleri, bize sadece bir eleştiri değil, aynı zamanda bir çıkış yolu, bir umut ışığı sunmaktadır. Bu iki eser, düşünce dünyamızda bir deniz feneri gibi yükselmeye devam edecek, yolumuzu aydınlatacaktır.....